Barabas
Menu
Alle inzichten

Van Microsoft 365 naar soevereine software

Jesse SampermansOprichter & Technical Director
Een laptop vol stickers van open source projecten, met Barabas, Nextcloud, PostgreSQL, KDE en Mozilla, en daarachter iemand aan het werk.

Tot maart 2026 draaide Barabas op Microsoft: mail, agenda, videovergaderingen, documenten. Vandaag loopt ons dagelijkse werk op Europese en zelf gehoste software, op laptops met Linux.

Overstappen weg van Big Tech klinkt voor veel bedrijven als een rampscenario. Onze ervaring is het omgekeerde. Het werk liep gewoon door, we weten precies waar onze data staat, en voor heel wat diensten is het goedkoper. In dit artikel lees je stap voor stap hoe we het aanpakten, welke tools we kozen en wat het van ons vroeg.

Waarom we afstapten van Microsoft 365

We wilden niet langer afhankelijk zijn van één Amerikaanse leverancier voor de basis van ons bedrijf. Twee risico’s gaven de doorslag: de prijs en de toegang.

Het prijsrisico. Door de handelsspanningen tussen de Verenigde Staten en Europa werd het voor ons reëel dat Amerikaanse software duurder zou worden, bijvoorbeeld via tarieven. Zitten je mail, agenda en documenten bij één leverancier, dan heb je weinig keuze: je betaalt wat er gevraagd wordt.

Het toegangsrisico. Wat als je plots niet meer aan je mailbox kan? Dat is geen theoretisch scenario. In 2025 verloor de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag de toegang tot zijn Microsoft-mailbox, nadat de Amerikaanse regering sancties tegen hem had ingesteld. Hij stapte over naar Proton Mail. Microsoft ontkent dat het zelf de knop omdraaide, maar het voorval maakte in heel Europa duidelijk hoe afhankelijk organisaties zijn van Amerikaanse techbedrijven.

Daar komt bij dat Microsoft in juni 2025 in Frankrijk onder ede erkende dat het niet kan garanderen dat Amerikaanse autoriteiten geen toegang krijgen tot data op Europese servers, als ze die via de CLOUD Act opvragen.

Een kmo in Hasselt is geen Internationaal Strafhof. Maar het principe is hetzelfde: wie de sleutels van je data heeft, bepaalt mee of je kan werken.

Jesse SampermansOprichter & Technical Director Barabas

Overzicht: van welke tools naar welke alternatieven?

We vervingen elf onderdelen van onze werkomgeving. Een deel draait bij een Europese leverancier, een deel hosten we zelf.

Waarvoor Vroeger Nu Waar het draait
Besturingssysteem macOS Linux Op onze eigen laptops
Documenten, rekenbladen en presentaties Microsoft Office LibreOffice Op onze eigen laptops
Mail, agenda en videovergaderingen Microsoft 365 Proton Workspace Bij Proton, in Zwitserland
Chat Slack Matrix met Element Zelf gehost
Bestanden Microsoft 365 Nextcloud Zelf gehost
Gebruikersbeheer en aanmelden Microsoft (Active Directory) Pocket ID met passkeys Zelf gehost
Projectbeheer en documentatie Jira Komma Projects Eigen ontwikkeling
Code en versiebeheer GitHub Forgejo Zelf gehost
Hosting van apps AWS en Railway Dokploy Op onze eigen servers
Foutopvolging Sentry Bugsink Zelf gehost
DNS Cloudflare Bunny DNS Bij bunny.net, in Slovenië

Stap 1: Linux in plaats van macOS

We begonnen bij de basis: de laptop. In de loop van 2026 stapten we over van macOS naar Linux. Linux is open source, dus niemand kan de licentie intrekken of de voorwaarden eenzijdig wijzigen.

De overstap is kleiner dan veel mensen denken. Odoo, onze belangrijkste tool, draait in de browser. Voor de rest van onze software bestaat een Linux-versie of werkt de webversie even goed. Wat overblijft, is wennen aan een andere omgeving, en dat gaat sneller dan je verwacht.

Stap 2: LibreOffice in plaats van Microsoft Office

Voor documenten, rekenbladen en presentaties gebruiken we LibreOffice in plaats van Word, Excel en PowerPoint. LibreOffice is gratis en open source, en wordt ontwikkeld onder de vlag van The Document Foundation, een Duitse stichting.

Onze ervaring: het werkt minstens even vlot als Microsoft Office, en de apps starten een pak sneller op. LibreOffice opent en bewaart ook Word-, Excel- en PowerPoint-bestanden, dus documenten uitwisselen met klanten blijft gewoon mogelijk. Werk je veel met complexe sjablonen of macro’s, test die dan wel vooraf.

Stap 3: mail, agenda en vergaderingen naar Proton

Voor mail, agenda en videovergaderingen gebruiken we nu Proton. Proton is een Zwitsers bedrijf dat begon met versleutelde mail en intussen een volledige kantoorsuite aanbiedt. Eind maart 2026 bundelde het die in Proton Workspace, samen met een nieuwe tool voor videovergaderingen, Proton Meet.

Voor ons betekent dat: één leverancier voor de communicatie, met versleuteling als standaard en Europese privacywetgeving als kader. Externe deelnemers kunnen aan een vergadering deelnemen zonder Proton-account, dus voor klanten verandert er niets.

Proton biedt ook opslag aan met Proton Drive. Die gebruiken we nog niet, omdat ze voor ons nog niet helemaal deed wat we nodig hadden. Daarover meer in stap 5.

Stap 4: chat via een eigen Matrix-server in plaats van Slack

Voor onze interne chat gebruikten we Slack. Vandaag draait die op onze eigen Matrix-server, en chatten we via de Element-apps op laptop en smartphone.

Matrix is een open standaard voor versleutelde berichten. Element is de bekendste app die erop werkt. Omdat Matrix een open standaard is, ben je niet gebonden aan één leverancier: de server is van ons, en elke app die Matrix spreekt, kan ermee verbinden. Ook overheden vertrouwen erop: de Franse overheid gebruikt Matrix voor haar interne berichtendienst Tchap.

Voor ons team voelt het vertrouwd: kanalen, rechtstreekse berichten, bestanden delen. Alleen staan die gesprekken nu op een server die wij beheren.

Stap 5: bestanden in een zelf gehoste Nextcloud

Voor onze bestanden kozen we Nextcloud, volledig zelf gehost. Nextcloud is open source software voor het opslaan, synchroniseren en delen van bestanden, vergelijkbaar met OneDrive of Google Drive.

Zelf hosten betekent dat de bestanden op een server staan die wij beheren. Wij bepalen waar die staat, wie er toegang toe heeft en hoe de back-ups lopen. Geen enkele leverancier kan de opslag afsluiten of de prijs per gebruiker optrekken.

Komt Proton Drive op het niveau dat we nodig hebben, dan bekijken we opnieuw wat het beste past. Dat is meteen het voordeel van open standaarden: je zit niet vast aan je eerste keuze.

Stap 6: gebruikersbeheer met Pocket ID en passkeys

Dit was de moeilijkste stap. Gebruikersbeheer is waar Microsoft echt sterk in is: met Active Directory beheer je op één plek wie toegang heeft tot wat. Daar een alternatief voor vinden, vroeg het meeste denkwerk.

We kozen voor Pocket ID. Dat is een identiteitsprovider die werkt met OpenID Connect, een open standaard om aan te melden. Al onze gebruikers maken we aan in Pocket ID, en al onze apps laten hun aanmelding via Pocket ID lopen. Wie één keer is ingelogd, is meteen ingelogd in al onze applicaties.

Pocket ID werkt uitsluitend met passkeys. Geen wachtwoorden dus, die je kan vergeten, hergebruiken of laten stelen. Een passkey kan van alles zijn: een YubiKey zoals wij gebruiken, maar evengoed een iPhone of de vingerafdruklezer van een laptop.

Omdat alles via één centrale aanmelding loopt, behouden we het overzicht. We zien wie waar is ingelogd, en in de apps zelf wie welke bestanden heeft geraadpleegd. Vertrekt er iemand, dan sluiten we op één plek de toegang tot alles af.

Stap 7: projectbeheer in Komma Projects in plaats van Jira

Voor projectbeheer gebruikten we Jira. Dat hebben we vervangen door een eigen tool: Komma Projects. Daarin doen we vandaag al ons project- en documentbeheer.

Alle vergaderverslagen komen erin terecht, en ook onze agile werkwijze loopt via Komma Projects: van de planning tot de opvolging van taken. Omdat we de tool zelf bouwen, past hij precies bij hoe wij werken, in plaats van dat wij ons aanpassen aan de software.

Op termijn willen we Komma Projects open source maken, zodat ook andere bedrijven het kunnen gebruiken.

Stap 8: code in Forgejo in plaats van GitHub

Al onze code, van Odoo-modules tot interne tools, stond op GitHub. GitHub is sinds 2018 eigendom van Microsoft. Vandaag staat onze code in Forgejo, dat we zelf hosten.

Forgejo is open source software voor git, ontwikkeld door een gemeenschap rond de Duitse vereniging Codeberg. Het biedt wat we van GitHub gewend waren: repositories, pull requests en issues. Onze code is het hart van wat we voor klanten bouwen, en die staat nu op een server die we zelf beheren.

Stap 9: hosting met Dokploy op eigen servers in plaats van AWS en Railway

De apps die we bouwen en gebruiken, draaiden bij AWS en Railway. Vandaag draaien ze op onze eigen servers, met Dokploy.

Dokploy is een open source platform om applicaties uit te rollen en te beheren. Het biedt het gemak van een cloudplatform: een app uitrollen, een update terugdraaien, logs bekijken. Alleen draait het op servers die wij kiezen en beheren.

Dat geeft ook rust in de kosten. Bij AWS en Railway groeit de factuur mee met het gebruik, en die is niet altijd makkelijk te voorspellen. Met eigen servers betalen we een vaste prijs per server, wat er ook op draait. Een principe dat we ook in onze projecten hanteren.

Stap 10: foutopvolging met Bugsink in plaats van Sentry

Wanneer software die we bouwen een fout geeft, willen we dat meteen weten. Daarvoor gebruikten we Sentry. Vandaag gebruiken we Bugsink, dat we zelf hosten.

Foutmeldingen lijken onschuldig, maar ze bevatten vaak gevoelige informatie: stukken data, gebruikersnamen, details over de systemen van onze klanten. Die horen niet bij een externe partij. Met Bugsink blijven ze op onze eigen server. Bugsink werkt bovendien met dezelfde koppelingen als Sentry, waardoor de overstap in de code beperkt bleef.

Stap 11: DNS bij bunny.net in plaats van Cloudflare

DNS zorgt ervoor dat je domeinnaam naar de juiste server wijst. Valt dat weg, dan zijn je website en je apps onbereikbaar, ook al draaien ze perfect. Voor DNS gebruiken we nu Bunny DNS, van het Sloveense bedrijf bunny.net.

Cloudflare was jarenlang de vanzelfsprekende keuze. Maar het bedrijf kende de voorbije jaren een reeks grote storingen. Op 18 november 2025 faalde een groot deel van het netwerk urenlang door een interne configuratiefout. Wie zijn website via Cloudflare liet lopen, was onbereikbaar. Ook in juni en september 2025 vielen verschillende Cloudflare-diensten uit.

De les: hoe meer van het internet langs één partij loopt, hoe groter de impact als die partij een fout maakt. Geen enkele leverancier is storingsvrij, ook bunny.net niet. Maar met een kleinere, Europese leverancier spreiden we het risico, en blijven onze gegevens binnen de EU.

Wat levert de overstap op?

Kiezen voor alternatieven voor Big Tech is geen rampscenario. Ons werk liep gewoon door, en we kregen er drie dingen voor terug.

Soevereiniteit. We weten waar onze data staat en wie erbij kan. Er is geen enkele leverancier meer die met één beslissing ons hele bedrijf kan stilleggen. Dat geeft vooral een goed gevoel: we bouwen op een fundament dat van ons is.

Overzicht en veiligheid. Met één centrale aanmelding via passkeys zijn wachtwoorden geen risico meer, en zien we wie waar inlogt.

Lagere kosten. Voor heel wat diensten betalen we minder. Het duidelijkste voorbeeld: onze licentiekost ging van ongeveer 1.400 euro per jaar bij Microsoft naar 280 euro per jaar bij Proton, 80 procent minder. Software die we zelf hosten, zoals Nextcloud, Pocket ID en Bugsink, is open source: geen licentie per gebruiker, enkel de kost van de server en het beheer. En waar we wel een abonnement betalen, zoals bij Proton, kozen we zelf voor die leverancier, met een uitweg als het niet meer bevalt.

Wat vraagt een overstap naar soevereine software?

Eerlijk is eerlijk: een overstap als deze vraagt inspanning. Wie eraan begint, houdt best rekening met deze punten.

  • Zelf hosten is zelf verantwoordelijk zijn. Updates, back-ups en beveiliging liggen bij jou. Dat vraagt technische kennis in huis, of een partner die het voor je opvolgt.
  • Gebruikersbeheer vraagt het meeste denkwerk. Bij ons was dit de moeilijkste stap. Denk er dus vroeg over na, want al je andere apps hangen eraan vast.
  • Niet elk alternatief is al even ver. Proton Drive deed voor ons nog niet wat we nodig hadden, dus kozen we voorlopig Nextcloud. Soms combineer je tools tot het geheel klopt.
  • Je mensen moeten wennen. Een nieuw besturingssysteem en nieuwe tools vragen even aanpassing. Stap voor stap overschakelen helpt.

En we zijn nog niet klaar. Komma Projects willen we op termijn open source maken, en Proton Drive blijven we volgen. Een overstap naar soevereine software is geen eenmalig project, maar een richting die je kiest.

Veelgestelde vragen over soevereine software

Herken je je bedrijf in een van deze cases? Kom eens praten.